De naam 'Sophianum'

In het jaar 1848 namen enige zusters van de Congregatie Sacré Coeur vanuit Frankrijk en België hun intrek in het monumentale huis Bloemendaal in Vaals Het doel van de orde was o.a. het verzorgen van onderwijs voor alle lagen van de bevolking en zo kwam er in Vaals een onderwijsvoorziening tot stand.

Bijna een eeuw later, in 1945, namen Nederlandse zusters van de 2e orde het gebouw in gebruik. Voordien verbleven ze in Arnhem, maar het oorlogsgeweld vernielde hun school en klooster. Er werd in Vaals een MMS en een gymnasium gesticht. Alle (uitsluitend vrouwelijke) leerlingen waren intern.

Eind jaren zestig, een woelige tijd vol veranderingen, verdween in Vaals zowel de MMS als het gymnasium. Ze werden vervangen door resp. een Havo en een Atheneum. Het internaat van de zusters ging dicht en de school, tot dan toe 'Sacré Coeur' geheten, opende haar poorten voor externe leerlingen, zowel jongens als meisjes. Schoolleiding en bestuur bestonden toen nog grotendeels uit zusters, spoedig ter zijde gestaan door een groeiend aantal leken. Om aan te geven dat er in die tijd een nieuwe periode aanbrak voor de school koos men een nieuwe naam, zonder de traditie te vergeten. Het werd SOPHIANUM. Hierin zit het klassieke woord Sophia (Grieks: wijsheid), dat enerzijds een band aangeeft met het verleden en anderzijds een opdracht inhoudt voor de toekomst.

Sophia (of Sophie) was ook de voornaam van de vrouw die begin vorige eeuw de orde van Sacré Coeur zou oprichten: Marie Sophie Barat. Haar hele leven was gewijd aan de zorg voor opvoeding en onderwijs van de jeugd, daarbij werd ze gedreven door een christelijke geloofsovertuiging. Het doel was natuurlijk van de leerlingen goede christenen te maken met een brede algemene ontwikkeling en hun daarnaast een grote levenswijsheid mee te geven. Overal ter wereld verrezen scholen gebaseerd op dit ideaal.

Nadat Marie Sophie Barat in 1925 heilig was verklaard, zei de Paus het volgende: 'Mère Barat is trouw geweest aan haar naam: Sophia (..). In haar openbaarde de wijsheid zich door het samengaan van kracht en zachtheid. Weten wat men te leren heeft, weten wat men te doen heeft, daarin ligt wijsheid, daarin ligt levenskunst'. Wat vooral opvalt bij het lezen van de levensloop van Marie Sophie Barat, is haar aandacht voor het individu. leder mens is het waard dat men zich voor hem/haar interesseert. Elk menselijk contact is een uitnodiging en soms een uitdaging. Zuster Barrat heeft deze levenshouding doorgegeven als een kostbare erfenis aan hen die haar opvolgden en verantwoordelijkheid kregen in een van de talrijke scholen van de orde.

De naam SOPHIANUM herinnert ons dus aan onze oorsprong als school, wijst ons op het waardevolle dat in het verleden is verricht, maar is vooral een aansporing om bij al ons werk op school een positieve en belangstellende houding aan te nemen ten opzichte van de leerling. Belangrijker dan het overdragen van porties parate kennis is het bevorderen van een echte levenswijsheid, die in harmonie samengaat met een christelijke geloofsovertuiging.

Het leven en werk van Marie SOPHIE Barat, wier herinnering voortleeft in de naam van onze school, kan voor ons ook nu nog een bron van inspiratie zijn.