Egypte 2001
Maandag 4 juni
Abydos - Dendera - Museum Luxor
Nog één keer maken we een pittige busreis en dat betekent in konvooi rijden. Het verste punt ligt 180 kilometer ten noordwesten van Luxor. Dat is zeker drie uur in de bus zitten. Er moet ons dus wel iets bijzonders wachten. De tempel van koning Sethos I, opgericht voor Osiris, de heer van het dodenrijk moet deze verwachtingen waar gaan maken.
Op de terugweg doen we dan de tempel van Hathor aan in Dendera. We zijn dan al bezig aan ons tweede tiental tempelbezoeken.
Al heel snel blijkt dat we vandaag wel in een bijzondere positie verkeren want bijna is het politie-escorte uitsluitend aange-treden om de groep van 'doktor Joon' te begeleiden.
Het wordt een schitterende busreis die ons uitgebreid kennis laat maken met het leven op het platteland. En dat is vooral het boerenleven.
Wat staan de gewassen er prachtig groen bij. Een met veel inspanning zelf verworven geschenk van de Nijl. Schilderachtige beelden ontrollen zich aan onze ogen. De donkere mineraalrijke bodem wordt bewerkt op een wijze die zelfs de oudsten onder ons nog slechts kennen van de verhalen van hun ouders. Alles is nog handwerk. Hier loopt de boer nog achter de ploeg (foto), getrokken door een waterbuffel. Hier wordt de rijke oogst binnengehaald met behulp van de immer geduldige ezel, als trek-kracht van een ouderwetse kar of met zijn vracht gewoon op zijn rug gebonden.
Meer vracht kan de kameel aan die je sporadischer ziet (foto) en nog meer de tractor die slechts voor een enkeling bereikbaar is en dan nog in een uitvoering die ook weer nostalgische gevoelens doet bovenkomen.
Overal is men ook druk in de weer met water. Het kanaal, bijna langs de hele route, en de vele kleine kanaaltjes zijn de aderen van het land.
In de dorpen die we passeren zie je behalve boeren ook allerlei handwerkers druk in de weer. Smeden en automonteurs zijn bezig in hun primitieve openluchtwerkplaatsen.
Achmed maakt ons attent op wat hij een betonmixer noemt. Een zestal mensen die met handkracht en een doordacht systeempje betonmortel aan het maken zijn aan de rand van de weg. Op die weg zie je de modellen vanaf bouwjaar 1952 of daaromtrent tot 1980. Goederen worden vaak op open vrachtauto's vervoerd, met ladingen strijkplanken of andere nuttige gebruiksvoorwerpen.
Overal langs de kant zwaaiende kinderen en ook volwassenen die even vriendelijk zwaaien naar de toeristen die hier in deze streek nog een bezienswaardigheid zijn.
Inmiddels heeft Achmed natuurlijk regelmatig de aandacht gevraagd want zijn plichtsbesef kent geen grenzen. Als hij 's morgens de Heer geprezen heeft komt de informatiestroom op gang. Nadat hij ons een verhandeling gegeven heeft over hoe in Luxor de straten vrij worden gehouden van paardenvijgen volgt een lang seminar over de historische figuur Echnaton.
Echnaton: een profeet, een filosoof of een dwaas?
Hij was de zoon van koning Amenofis III en koningin Tia en leefde rond 1350 voor Christus. Echnaton had revolutionaire gedachten zowel op het terrein van het geloof als op de politieke en maatschappelijke ordening. Hij werd sterk beïnvloed door zijn opvoeder Ramosa, waarvan sommigen beweren dat hij Josef was, de jongste zoon van Jacob, die door zijn oudere broers in Egypte was achtergelaten.
Met Ramosa maakte hij, verkleed als meisje, een reis waardoor hij kennismaakte met wat er onder het volk leefde. De priesters van Amon buitten het volk uit en lieten dat volk vaak smeergeld betalen. Echnaton verafschuwde de dubbele moraal van de priesterstand. In de plaats van het polytheïsme geloofde hij aan één ware God: Aton.
Politiek gezien was hij de leider van een soort communistische revolutie. Hij verplaatste de hoofdstad van Thebe naar El Amarna. Lang heeft dit rijk echte niet standgehouden.
Al spoedig bouwde Sethos een geweldige tempel en herstelde de oude cultus. Die tempel is die van Abydos.
Abydos
Zeven toegangen leidden naar evenzoveel kapellen. Deze zijn toegewijd aan Horus, Isis, Osiris, Amon- Re, Re-Harachte, Ptah en Sethos. De tempel is uit kalksteen opgetrokken en voorzien van schitterende, goed bewaard gebleven hoogreliëfs en diepreliëfs (foto).
Achmed weet allerlei details te vertellen waarvan de meeste alweer vergeten zijn als we de volgende tempel betreden. Een paar steeds terugkerende dingen kun je onthouden.
Zo laat koning Sethos (Seti 1, vader van Ramses II, zich afbeelden met blauw bloed dat blijkbaar tot op heden nog niets aan kracht heeft ingeboet.
Sethos gaat ook hand in hand met Horus, een teken dat hij op goede voet stond met de goden.
Lang wordt er nog nagepraat over de afbeelding waarop wij allemaal een vliegtuig, helikopter, onderzeeboot of kanonneerboot menen te herkennen. Fantasie van de kunstenaar 3500 jaar geleden, of sterk profetische gaven of technische hoogstandjes van weleer?
Feit is dat wij van deze tempel maar niet genoeg kunnen krijgen. En ook in de oude tijden was deze tempel een centrum. Zoals alle Moslims één maal in hun leven naar Mekka pelgrimeren, zo was in de Oudheid de tempel van Abydos met het heiligdom van Osiris het doel van een pelgrimage, één keer in je leven.
Terug in de heerlijk koele bus hebben we weer een tot twee uurtjes de tijd om op adem te komen en ruimte te maken in ons traagwerkend hersencomplex voor het volgend actiepunt:
De tempel van Dendera.
In vergelijking met wat we gezien hebben is dit nog een vrij jong bouwwerk. Hij stamt uit de Grieks- Romeinse tijd en is gebouwd tussen 100 voor en 100 na Christus.
Isis en Hathor- motieven voeren de boventoon. Een zelfde bark krijgen we te zien als in Edfu en als extra bijzonderheid een crypte die slechts bezocht kan worden door een gedeelte van de groep dat aan bepaalde fysieke kwaliteiten voldoet en over de nodige lenigheid beschikt.
Topattractie van deze tempel is letterlijk het dak dat we over een zeer geleidelijk klim-mende en door de eeuwen uitgesleten trap, kunnen bereiken. Vanaf dat dak heb je een onvergetelijk uit-zicht over het tempel-complex (foto), maar ook over de hele omge-ving en zie je nog eens duidelijk hoe smal de strook cultuurland is die daarna plots overgaat in woestijn.
Uiteindelijk doel na elk bezoek is ook nu weer een restaurant naar Egyptische maatstaven. Maar het kost de nodige moeite het kindervolkje van ons af te schudden dat hier wel zeer vasthoudend is in de drang naar snoep, ballpoints en als het kan ponden.
Emiel gaat met de ober in onderhandeling over de prijs van een pilsje en niet zonder succes. Van de gevraagde 15 blijven er slechts 8 over. Een prijsje dat zeker besteed is aan een dorstige keel.
Nog ruim een uur rijden en we bereiken weer ons mondaine hotel. Alweer een gevarieerd en voortreffelijk diner en daarna nog naar het museum.
Museum van Luxor
Het museum van Luxor is volledig in graniet uitgevoerd. We genieten van prachtige beelden, die opvallen door de gaafheid en de afwisselende expressie. Naast een aantal sarcofagen en mummies maakt het beeld van Toetmosis III op iedereen grote indruk.
Vervolgens maken de meesten nog één keer gebruik van de mogelijkheid onder te duiken in de bazaar van Luxor om daarna nog even af te kicken in het hotel.
Zelf ga ik rechtstreeks naar die thuisbasis om mij op een gepaste manier voor te bereiden op de laatste dag in Luxor, die er een zal zijn van relaxen en genieten.
Jo Simons
